چرخه آب طبیعی حرکت مداوم آب در سراسر جهان از طریق فرآیندهایی همچون تبخیر، تعرق، میعان، بارش و نفوذ می باشد. همان طور که می دانید آب برای تغذیه حیوانات و گیاهان ضروری است و در علم و صنعت برای تولید بسیاری از محصولات استفاده می شود. در این مقاله لوتوس می خواهیم چرخه آب طبیعی را تعریف و اهمیت آن را در طبیعت بررسی کنیم. با ما همراه باشید.
چرخه آب چیست؟
چرخه آب طبیعی یک جریان مداوم از چگونگی تبخیر آب از سطح زمین و خارج شدن آن از جو را بیان می کند. بخار بعد از تبخیر، سرد می شود و در ابرها باران یا برف را ایجاد میکنند و مجدداً به عنوان بارش به سطح زمین بر میگردد. آبی که روی زمین ریخته شده در رودخانه ها و دریاچه ها، خاک و لایه های متخلخل از سنگ ها جمع می شوند و بخش اعظم آن به سمت اقیانوس ها جریان می یابند تا جایی که دوباره تبخیر شوند. این عمل همواره در اطراف و بالای زمین در حال چرخش است.
در چرخه آب طبیعی چه اتفاقی می افتد؟
چرخه آب طبیعی از فرآیندهای فیزیکی برای انتقال آب از سطح زمین به جو و تکرار دوباره آن، استفاده می کند. تبخیر هنگامی است که خورشید بر روی آب، باعث گرم شدن آن می شود و آن را تبدیل به بخار آب می کند که به هوا می رسد. تعرق زمانی صورت می گیرد که خورشید، مردم، گیاهان و حیوانات را گرم می کند و بخار آب را در هوا آزاد می کند. تراکم زمانی اتفاق می افتد که بخار آب در هوا سرد شده و به مایع تبدیل می شود و قطرات آب در آسمان، باران را تشکیل می دهد.
بارش زمانی اتفاق می افتد که قطرات آب از آسمان به صورت باران، برف یا تگرگ فرو می ریزند و آب از روی زمین به نهرها، رودخانه ها و اقیانوس ها جریان می یابد. نفوذ هنگامی است که آب روی زمین می افتد و درون خاک خیس می شود. طغیان هنگامی است که آب به اعماق خاک و سنگ نفوذ می کند. بارش باران یک جزء اساسی در نحوه ی حرکت آب در چرخه زمین است و اقیانوس ها، زمین و جو را به هم متصل می کنند.
چرخه هیدرولوژیکی:
آب در زمین همیشه در حال حرکت است و چرخه آب طبیعی که به آن چرخه هیدرولوژیکی نیز گفته می شود. حرکت آب در سطح زمین را بیان می کند. آب همیشه بین حالت های مایع، بخار و جامد را تغییر می دهد. این فرآیند در طی سال ها اتفاق می افتد. سالانه بیش از هزار کیلومتر مکعب آب از زمین و دریا تبخیر می شود و ابرها را تشکیل می دهند و سرانجام مثل باران، تگرگ یا برف به زمین باز می گردند. بنابراین هر سال این چرخه آب طبیعی از زمین به آسمان و تکرار دوباره آن به دریا ها و اقیانوس های جهان در حال چرخش است. به این چرخه، چرخه هیدرولوژیکی گفته می شود و تمام زندگی روی کره زمین به آن بستگی دارد.
چرخه هیدرولوژیکی باعث ایجاد آب شیرین در اقیانوس ها می شود زیرا نمک در زمان تبخیر آب دریا از بین می رود و بخش اعظمی از بخار آب در اثر باران دوباره به اقیانوس ها فرو می ریزد اما بعضی از آنها روی سطح زمین باقی مانده و به سمت دریا روانه می شوند و قبل از اینکه راه بازگشت به دریا را پیدا کنند آب زیرزمینی را دوباره وارد هوا می کنند در واقع گیاهان آن را از طریق ریشه خود مکیده و آن را به عنوان بخار از برگ هایشان آزاد می کنند.
توجه:
از سؤالات مهم دانشمندان در مورد تغییرات آب و هوا این است كه چگونه چرخه هیدرولوژیك در جهان تغییر می كند و آیا با اثر گلخانه ای گرم می شوند؟! هنوز کسی جواب این سؤالات را نمی داند اما میشود گفت كه جهانی گرم و خشك در انتظار خواهیم داشت در واقع گرمای بیشتر به معنای تبخیر بیشتر است. جهان به طور متوسط مرطوب است و عواقب بارندگی در هر منطقه متفاوت می باشد یعنی برخی از بارندگی ها در تابستان خشک تر و در زمستان مرطوب تر می شوند. بخشی از مشکل، این است که فرایندهایی که بارندگی را تحت تأثیر قرار می دهند به موقع کار می کنند و مقیاس های فضایی بسیار اندک برای گرفتن دقیق در مدل های جهانی است برخی از مناطق حتی ممکن است هر دو راه را از دست بدهند و دچار سیل و خشکسالی بیشتری شوند.
کلیه ساختارها و دستورالعمل های مربوط به مدیریت آب، از جمله تخصیص منابع و بهره برداری از سدها، براساس چرخه هیدرولوژیکی امروزی ساخته شده است اما براساس گزارشی در سال 1990 که توسط هیئت آب و هوای آمریكا تهیه شده است دولت ها در همه سطوح باید روند قانونی، فنی و اقتصادی را برای مدیریت منابع آب با توجه به تغییرات آب و هوایی كه بسیار محتمل است، مجددا ارزیابی كنند. همانطور که یک ضرب المثل باستانی می گوید: دیدن آینده خوب است و آماده شدن برای آن بهتر.